IEA: Küresel dizel sıkışıklığı 2027'ye dek sürecek, Avrupa'da fiyatlar artabilir

Uluslararası Enerji Ajansı, toparlanan Körfez petrol üretimine rağmen arz kesintilerinin 2027'ye dek piyasaları sıkı tutması sonucu Avrupa'nın önümüzdeki haftalarda toptan motorin fiyatlarında yeni artışlarla karşılaşabileceği uyarısında bulundu.

Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), Çarşamba günü yayımladığı aylık raporunda dizel piyasalarındaki arz sıkışıklığının 2027'ye kadar süreceğini ve Avrupa'daki toptan dizel fiyatlarının önümüzdeki haftalarda yeniden yükselebileceğini belirterek uyarıda bulundu.

Paris merkezli enerji denetim kurumu, Körfez'den gelen petrol arzının toparlanmasına rağmen akaryakıttaki daralmanın giderilemediğini, küresel üretimin hâlâ tüketimin gerisinde kaldığını kaydetti.

IEA'ya göre arz, Eylül ayında Suudi Arabistan öncülüğünde Körfez ham petrol ihracatının savaş öncesi seviyenin dörtte üçünden fazlasına çıkmasıyla günlük 2,5 milyon varil (mb/g) artarak 102,3 mb/g'ye yükseldi. Ancak bu rakam, yaklaşık 103,5 mb/g olarak öngörülen küresel talebin biraz altında kalmaya devam ediyor.

28 Şubat'ta ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarıyla başlayan savaşın sona ermesine ise daha oldukça uzak.

Dünyadaki petrolün yaklaşık beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı'nı büyük ölçüde kilitleyen İran, bölgede gemilere yönelik saldırıları son dönemde artırırken, Yemen'de İran destekli Husiler de Suudi petrol tesislerini hedef alıyor.

"Körfez'deki saldırıların yeniden başlaması, toparlanmayı kırılgan kılıyor" değerlendirmesini yaptı IEA.

Britanya'nın deniz güvenliği kurumu UKMTO, Salı günü yaptığı açıklamada, kaynağı bilinmeyen mühimmatın boğazda bir tanker ile bir konteyner gemisine isabet ettiğini duyurdu.

Çarşamba sabahı, İran Devrim Muhafızları, 2 bin 500'ün üzerinde konteyner taşıyan bir konteyner gemisinin, bir deniz mayınına çarpıp alev aldıktan sonra boğazın güneyinde battığını bildirdi; geminin izinsiz bir rota izlediğini öne sürdü ve başkalarını devam eden tehlikelere karşı uyardı.

Uluslararası petrol fiyatları için gösterge olan Brent türü ham petrol Çarşamba günü erken işlemlerde yaklaşık %1 yükseldi ve varil başına 107 doların üzerine çıktı; ancak daha sonra kazanımlarının bir bölümünü geri vererek, haberin yazıldığı sırada 106 dolar civarında dalgalanıyor.

ABD göstergesi West Texas Intermediate (WTI) ise varil başına yaklaşık 94,75 dolar seviyesinde yatay seyretti.

Dizel sıkışıklığı

Dizel fiyatları, Eylül ayında görülen varil başına 200 doların üzerindeki rekor seviyelerden gerilese de, kıstas fiyatların "ham petrolün ve kriz öncesi seviyelerin neredeyse iki katı" düzeyinde kaldığını vurguladı IEA.

Orta Doğu'dan yapılan akaryakıt ihracatı savaş öncesi düzeyin yarısının altına inmişken, Rus rafinerileri de Ukrayna insansız hava araçlarının saldırılarıyla karşı karşıya. Bu nedenle dizel arzı üzerindeki baskı sürüyor.

Yükselen deniz taşımacılığı maliyetleri bu baskıyı daha da artırabilir.

"Ham petrol taşıma piyasasındaki gerilim diğer tanker kategorilerine de yayılırken, başlıca gazyağı/dizel ithalatçısı pazarlar olan Avrupa, Afrika ve Latin Amerika'da teslim dizel fiyatları önümüzdeki haftalarda yeniden artabilir" uyarısında bulundu IEA.

Ajans, kaybolan dizel stoklarının, normal mevsimsel dalgalanmalar dışında, 2027'nin ikinci yarısından önce eski seviyelerine getirilmesinin düşük olasılık olduğunu belirtti.

G7, 2 Ekim'de, IEA aracılığıyla öncelikle dizel olmak üzere 100 milyon varile kadar acil durum stoku serbest bırakma taahhüdünde bulunmuştu.

Ancak Euronews'ün gördüğü bir iç belge, söz konusu miktarın Mart ayında ilan edilen 400 milyon varillik taahhüde hâlâ borçlu kalınan varilleri kapsadığını, bugüne kadar 326 milyon varilin serbest bırakıldığını ve dolayısıyla yeni bir ek açıklama anlamına gelmediğini ortaya koyuyor.

Farklılaşan talep öngörüleri

IEA artık, yüksek fiyatlar ve zayıflayan büyümenin bu yıl küresel petrol talebini günlük 2,6 milyon varil azaltarak 102,4 mb/g'ye indireceğini öngörüyor; bu, geçen ay açıkladığı 2,5 mb/g'lik düşüş tahmininden biraz daha yüksek.

Ajans, gelecek yıl beklenen toparlanma tahminini de 2,6 mb/g'den 2 mb/g'ye çekti. Bu revizyon, 2027 talebinin 2025 düzeyinin biraz üzerine çıkmak yerine %0,6 altında kalacağı anlamına geliyor.

Öte yandan petrol ihracatçıları örgütü OPEC daha iyimser.

OPEC, Salı günü üst üste altıncı ayda, 2026 yılı talep artışı tahminini günlük 380 bin varilden 180 bin varile düşürdü; buna karşılık savaşla tükenen stokların yeniden oluşturulacağı beklentisiyle 2027 tahminini 2,36 mb/g'den 2,55 mb/g'ye yükseltti.

Rusya'yı da kapsayan OPEC+ grubundan gelen ham petrol üretimi, Eylül ayında yaklaşık 900 bin varil artarak 39,07 mb/g'ye yükseldi.

Yedi çekirdek üye, 4 Ekim'de Kasım ayı üretim hedeflerini değiştirmeme kararı aldı; çoğu, savaş nedeniyle kotalarının altında üretim yapıyor ve 1 Kasım'da tekrar toplanacak. Birleşik Arap Emirlikleri ise her iki gruptan da Mayıs ayında ayrılmıştı.

Bölgedeki çatışmalar çözüme kavuşmadığı sürece, IEA yönetim kurulunun Perşembe günü toplanması öncesinde yaptığı uyarıya göre, "petrol piyasaları, 2027'de muhtemel bir arz fazlası oluşmadan önceki aylarda daha fazla dalgalanma yaşayabilir".