İstikamet COP31, talepler net: Ulaşımda bisiklet önceliklendirilsin

Ulaşım kaynaklı karbon emisyonlarını azaltmak için bisikleti teşvik eden uluslararası bir vatandaş girişimi olan COP Bike Ride sürücüleri, bianet'e konuştu. 

Kimisi yıllarını İstanbul'da bisiklet sürerek geçirmiş, kimisi Almanya'dan Türkiye'ye pedal çevirmiş, kimi de yıllar önce kaybettiği bisiklet alışkanlığını yıllar sonra yeniden bulmuş… Hepsinin derdi ortak, talepler bir, istikamet Antalya. 

Bulgaristan, Brezilya ve Güney Amerika, Avrupa ve Orta Asya dahil çeşitli kıtalardaki başlangıç noktalarından yola çıkan bisikletçiler, Birleşmiş Milletler'in İklim Zirvesi'nin (COP31) gerçekleştirileceği Antalya'ya pedal çeviriyor. 

Bisikletçiler, "bir olimpiyat ateşi gibi", bisikletli ulaşımın artması ile ilgili sembolik bir tur bayrağı taşıyor. 

İstanbul'da yakaladığımız bisikletçiler, önce bu bayrağı gösteriyor. Ve COP Bike Ride Türkiye Koordinatörü Nihan Lafcı başlıyor anlatmaya:

"28 Mayıs'tan beri yollarda olan, Brezilya Bélem'den gelen bayrağımız, sadece bisikletliler tarafından taşındı ve yapılan görüşmelerde eşlik edenler tarafından da imzalandı."

O sırada bayrağın diğer ucundan tutan Sevinç Aksüt, getiriyor devamını: 

"Sloganımız: Yavaş sür, hızlı değiştir."

Aksüt'ün ardından Lafcı söze giriyor:

"Biz yavaş süreriz ama siz kuralları ve şehir içi ulaşımı hızlı değiştirin diye yollardayız".

COP Bike Ride, İstanbul - Fotoğraf: Cansu Acar/bianet

"Yeterince asfalta ve otomobile yatırım yaptık, artık bisiklet önceliklendirilmeli"

COP Bike Ride Türkiye Koordinatörü Nihan Lafcı, dünyanın dört bir yanından sürülen bisikletlerin iklim krizine karşı mücadele kapsamında yola çıktığını söylüyor. 

Kadıköy meydanındaki bisikletlileri işaret ederek bisikletli ulaşımın önemine dikkat çeken Nihan Lafcı, Azerbaycan'dan Brezilya'ya kadar çevrilen pedalların devir teslime dönüştüğünü belirtiyor.

Gözlerindeki heyecanla, temsili bayraklarını gösteren Lafcı, varış noktası fark etmeksizin istikametleri boyunca birçok belediye yetkilisiyle taleplerini paylaştıklarını aktarıyor. 

Karbon emisyonlarının yaklaşık dörtte birinin ulaşımdan kaynaklandığının altını çizen Nihan Lafcı'ya göre; "Bisiklet hem çok ucuz hem de çok hızlı bir çözüm sunabiliyor. Yeterince asfalta ve otomobile yatırım yapmış bir ülkeyiz ve şehirlerimiz maalesef otomobille ulaşıma yönelik olarak tasarlanmış durumda. Ama bu çok rahat bisikletli ulaşıma da döndürülebilir."

IPCC'nin 6. Değerlendirme Raporu'na göre; 2019'da ulaşımın doğrudan sera gazı emisyonları 8,7 gigaton CO2-eşdeğerine ulaştı ve küresel enerji kaynaklı CO2 emisyonlarının yüzde 23'üne denk geldi. Ulaşım emisyonlarının yüzde 70'i karayolu araçlarından kaynaklanıyor. Ayrıca raporda arabaya az bağımlı ulaşım altyapısıyla şehirlerin ulaşım kaynaklı yakıt tüketiminin yaklaşık yüzde 25 azaltabileceği belirtiliyor. Rapora göre; korumalı yaya ve bisiklet yolları, aktif ulaşımı destekleyebilir.

Nihan Lafcı, bisikletli ulaşımın toplu taşımayla entegre edilmesinin, otomobillerin şehir içerisindeki varlığının azaltılmasının karbon emisyonları açısından çok ciddi oranda bir azaltım sağlayacağını söylüyor:

"Biz öyle 2050 hedefleri de, 2100 hedefleri de istemiyoruz. Biz 2030 hedefini istiyoruz, en kötü 2035. Biz bunun önceliklendirilmesini istiyoruz çünkü bilim de bunu söylüyor. Zamanımız kalmadı ve elimizde gerçekten çok güzel bir fırsat var. Şehirlerimizi çok güzel bir şekilde adapte edebiliriz."

COP Bike Ride'ın öncelikli hedefinin, ülkelerin iklim hedeflerini BM'ye sundukları ulusal katkı beyanlarında bisikleti şehir içi ulaşımda önceliklendirilmesi olduğunun altını çizen Lafcı, şöyle devam ediyor:

"30 yıldır COP'larda konuşmalar yapılıyor ama biz COP'ların sonucunu maalesef göremiyoruz. Hatta bu sürede çok daha kötüleştiğini görüyoruz. Bunu tersine döndürecek kararların yazılı bir şekilde ulusal katkı beyanlarında olmasını istiyoruz. O nedenle hepimizin sorunu aslında ortak. Biz yeterli sisteme, imkana sahibiz. Can güvenliğimizi koruyacak şekilde bisikletli ulaşım istiyoruz."

Doğma büyüme İstanbullu olduğunu ve 35 yıldır bu şehirde bisiklet sürdüğünü söyleyen Sevinç Aksüt, "Bisikletliler olarak iklim krizinin ulaşım kısmında söz almak istiyoruz" diyor:

"Motorlu taşıtlar fosil yakıtlar kullandığı için atmosfere çok fazla karbon salımı yapıyor. Özellikle İstanbul, ulaşım açısından çok kalabalık, motorlu taşıtların çok arttığı bir şehir. İstanbul'un özellikle bisikletli ulaşıma göre düzenlenmesini istiyoruz. Bütün semtlerde bisikletli yolların birbirine bağlanmasını istiyoruz. Şehir içinde güvenli bisikletli ulaşım yapabilmek istiyoruz. Bisiklet sürmenin öğrenmesi de öğretilmesi de kolay. Bu şehirdeki trafik sorununa yegane çözüm bisikletli ulaşımdır. Bisiklet trafikte de çok az yer işgal ediyor."

Tüm ilçelerde güvenli bisiklet park yeri talep ettiklerini de söyleyen Aksüt, şunları aktarıyor:

"Tek isteğimiz sağ şerit yasal hakkımız olmak üzere can güvenliğimizi koruyacak bir şekilde ulaşımımızı sağlamak. Bu şehrin ve diğer trafiği kalabalık şehirlerin bisikletli ulaşıma daha kolay ve uygun şekilde düzenlenmesini istiyoruz."

Arabadan bisiklete geçiş: Güzel bir değişim yaratabilir

Bisikletli Engin İpçi ise liseden beri bisiklet kullanıyor. Bisikletin kendisine çok iyi geldiğine özellikle vurgu yapıyor:

"Karbon sıfır, karbon nötr gibi hesaplamalardan ziyade ciddi manada hiçbir şekilde karbon tüketmeyen bir ulaşım aracı kendisi. O yüzden bisikletin daha çok yayılması gerektiğini düşünüyorum."

Engin İpçi, ulaşımda kullandığı araçların zamanla nasıl değiştiğini paylaşıyor bizimle:

"İstanbul'da yaşıyorum uzun zamandan beri ve çalıştığım ofiste gitgide araba parkının dolmasında, trafiğin artması ve otoparkta yaşanan tartışmadan kaynaklı her gün işe daha stresli gittiğimi fark ettim. Toplu taşımaya geçtim. Kitap okumam arttı. Sonra taşındım. Artık daha yakın bir yerde olduğum için bisikletle işe gidip gelmeye başladım. Tabii yağmurlu günlerde zor oluyordu. Ama uyanmak için kahve falan kullanmama gerek kalmıyor. Daha dinç ve arabadan daha hızlı bir şekilde işe gidiyorum."

Kendi deneyimi üzerinden verdiği örnekle birçok kişinin de hayatının böyle dönüşebileceğini ve bunun da güzel bir değişim yaratabileceğini söyleyen İpçi, "Umarım böyle bir şey gerçekleşir" diyor.

Almanya'dan İstanbul'a bisikletle geldi

Vincent Hoyer, Almanya'dan İstanbul'a kadar bisiklet süren ve bu süreçte deneyimlediği aşırı sıcak dalgalarıyla COP31'e doğru yola çıkan ekibin yanına sonradan geliyor.

Bir genç olarak iklim adaleti kapsamında taleplerini ve bisikletin onun için neden önemli olduğunu sorduğumuz Vincent Hoyer, Türkiye'yi ne kadar sevdiğini söyleyerek başlıyor konuşmasına.

Hoyer, Almanya'da bisiklet yollarının gelişmişliğinden bahsederken Türkiye'de bunun eksikliğini gördüğünü anlatıyor:

"Özellikle İstanbul gibi büyük bir şehirde, bisikletle dolaşmak çok zor ve aynı zamanda tehlikeli. Her zaman çok dikkatli olmak zorundasın, herkes deli gibi sürüyor."

Bisikleti göstererek onca yolu gelmenin ne kadar harika bir şey olduğunu anlatıyor Vincent Hoyer, arabalar iklim üzerinde büyük bir etkiye sahip olduğunu söylüyor:

"Toplu taşıma işlevsel, ama her zaman en iyi seçenek değil. Bulgaristan ve Romanya'ya gittim ve bisiklet yolu neredeyse hiç yok. Sürekli arabaların arasında; caddelerde olmak zorundasın. Sistemi iyileştirmelerini çok isterim çünkü bisiklet harika bir ulaşım aracı. Keşke bisiklete binmenin ne kadar güzel olduğunu görseler, özellikle de yazın. Tabii ki her zaman kolay olmadığını anlıyorum, ama Türkiye gibi havanın her zaman harika olduğu ülkelerde… Arabada her zaman kendi dünyanda gibisin, oysa bisiklet üzerindeyken etrafındaki her şeyi çok daha iyi hissediyorsun ve ben bunu çok seviyorum."

İklim adaletinin önemine değinen Hoyer, "Almanya'da iklim değişikliğini körüklüyoruz. Ve benim için bu, benim geleceğim, gelecek nesiller demek. Bence özellikle Almanya'da çoğu insan bunun gerçekten farkında, ama maalesef bazıları değil" diyerek ekliyor:

"Ama birçok arkadaşım ve ben gerçekten endişeliyiz ve bence bisiklet en iyi çözümlerden biri çünkü arabalar bu sorunu körüklüyor. Özellikle de BMW, Volkswagen, Audi, Mercedes gibi şirketlerimizin bulunduğu Almanya'da. Yedi haftadır seyahat ediyorum ve pek çok ülkeden geçtim. Her yerde su kıtlığı/kesintileri var. Aynı iklim değişikliği gibi. Hissediyorum, herkes hissediyor. Bazen 40 derece çok zor oluyor. Bulgaristan'da 42 dereceye maruz kaldım ve bu sağlıklı değil, kimse için değil. O yüzden şimdi harekete geçmeliyiz."

COP Bike Ride İstanbul Koordinatörü Elif Safiye Üzer, ilçeler arasında bisiklet bağlantı yollarının yapılması gerektiğini söylüyor.

Konuştuğumuz Kadıköy meydanında 10 Ekim anması nedeniyle kurulan polis barikatları arkasından geçen otomobilleri gösteriyor.

Üzer, bisikletli ulaşımın önceliklendirilmesi gerektiğini belirterek şunları aktarıyor:

"Acilen hız sınırının düşürülmesi gerekiyor. Metro yapıldığı zaman çok seviniyorum, sonra üzülüyorum. Yanına kapalı bir bisiklet park alanı yapılmıyor. Bunlar yapılabilir. Metropolse böyle bir metropol olması lazım.

Kentin yayalara ve insanlara kazandırılmasını istiyoruz. Güvenli bisiklet yollarının yapılmasını istiyoruz. Bu engellilerin ve yaşlı vatandaşların da çok daha kolay bir yerlere ulaşmasını sağlayacak. Sonrasında kentleri çok güvenli bir şekilde birbirine bağlayabilmek gerekiyor. Turist asfalt için gelmiyor, kültürün için geliyor."

İstikamet Antalya

COP Bike Ride'ın Türkiye ayağı Bulgaristan sınırından başladı. Tur, gönüllü bisikletliler tarafından gerçekleştiriliyor. 

COP Bike Ride ekibi, daha önce 2024'te Fransa, Paris'ten; Azerbaycan, Bakü'de yapılan COP29'a pedal çevirmişti. Daha sonra ise ekip Azerbaycan ve çeşitli kıtalardaki başlangıç noktalarından COP30'un ev sahibi Brezilya, Bélem'e sürmüştü. 

COP Bike Ride, İstanbul - Fotoğraf: Cansu Acar/bianet

2026'da ise istikamet Antalya oldu. Pedallar,  9-20 Kasım'da gerçekleştirilecek COP31'de fosil yakıt kaynaklı ulaşım araçları yerine bisiklet kullanımını gündeme getirmek üzere çevriliyor. 

Ekip, 28 Mayıs 2026'da COP30'un düzenlendiği Bélem, Brezilya'dan başlayan COP31BikeRide, farklı ülkelerden ilerleyen 10 bisiklet rotasıyla Antalya'da buluşmayı hedefliyor. Ana rota; Portekiz, İspanya, Fransa, İtalya, Slovenya, Hırvatistan, Sırbistan, Romanya ve Bulgaristan üzerinden Türkiye'ye ulaştı; diğer rotalar da İngiltere, Hollanda, Almanya, Yunanistan ve Lübnan üzerinden devam ediyor.

COP Bike Ride, İstanbul - Fotoğraf: Cansu Acar/bianet

Türkiye rotası 7 Ekim'de İstanbul'dan başladı. Eskişehir, Ankara ve Konya üzerinden Antalya'da tamamlanacağı bildirildi. Tüm katılımcılar 9 Kasım'da Antalya'da buluşacak. Elde edilen sonuçların ise COP31 boyunca paylaşılması planlanıyor.

Ekip, hedeflerine ulaşmak için şehir merkezlerinden kırsal bölgelere kadar çeşitli rotalarda yol alacağını duyurdu.

10 talep

10 Ekim'de Kadıköy'de yaptıkları basın açıklamasında ekip, 10 talebini duyurdu:

1. 2030'a kadar, özellikle şehirlerarası ve günlük yolculuklar için çok modlu bağlantıyı da içeren temel bir bisiklet yolu ağı oluşturun. Temel zaten mevcutsa, daha iddialı olun! 

2. Hem hızı hem de araç sayısını sınırlayarak araç trafiğini azaltın. 

3.  2030'a kadar bisiklet kullanımını geliştirmeye yönelik, tüm olanakları kapsayan özel planlar tasarlayın! (Bu planlar, özel bütçeyle desteklenmeli ve bisiklet topluluklarının da dahil olduğu düzenli uygulama inceleme süreçlerini içermeli.) 

4.  Okulların, toplu taşıma merkezlerinin, yerel işletmelerin ve yeşil alanların yakınında bisiklet ve yaya için ayrılmış alanları 2030'a kadar önemli ölçüde artırın. 

5. 2030'a kadar ulaşım merkezlerinde, alışveriş alanlarında (!), okullarda, ofislerde, evlerde (kargo bisikletleri dahil) uygun bisiklet depolama kapasitesini genelleştirin. 

6. Bisiklet sürmeye yönelik bir zaman ve mekan yaratın: geniş bir kitleye hitap etmek için her yıl düzenlenen büyük bir bisiklet etkinliği + bisiklet tamiri, eğitimi, buluşması gibi etkinliklerin düzenleneceği bir "bisiklet evi"... 

7. Eğitim ve Bilgilendirme: Özellikle 12 yaş altı çocuklar ve kadınlar için daha iyi bisiklet sürüş ve güçlendirme konusunda eğitim; bisikletin finansal faydalarının tanıtımı.

8. İlgili ekonomik sektörü (imalat, tamir, bisiklet turizmi, kiralama, paylaşım vb.) özel vergi teşvikleri/destekler yoluyla geliştirin. 

9. "Son kilometre" teslimatları için kargo bisikleti lojistiği geliştirin.

10. Kaza oranları, memnuniyet anketleri, ayrılmış bisiklet ağı uzunluğu ve ulaşım türlerinin dağılımı gibi göstergeleri düzenli olarak ölçüp izleyerek kamuoyuyla paylaşın. 

COP Bike Ride nedir?

Ulaşım kaynaklı karbon emisyonlarını azaltmak için ciddi bir çözüm olarak bisiklet kullanımını teşvik eden uluslararası bir vatandaş girişimidir.

Bu haber, Heinrich Böll Stiftung Derneği Türkiye Temsilciliği'nin (HBSD) finansal desteği ile üretilmiştir. Haberlerin içeriğinden yalnızca IPS İletişim Vakfı/bianet sorumlu olup HBSD'nin görüşlerini yansıtmamaktadır.