AYM'nin ihlal, Yargıtay'ın bozma kararına rağmen Erdal Süsem'in müebbet hapsi yeniden onaylandı

Gazeteci-yazar ve Eylül Sanat Edebiyat Dergisi editörü Erdal Süsem'in, Anayasa Mahkemesi'nin (AYM) hak ihlali kararı ve Yargıtay'ın bozma kararının ardından yeniden görülen davasında müebbet hapis cezası bir kez daha onayladı.

İstanbul 12. Ağır Ceza Mahkemesi, 6 Ekim 2026'da görülen dördüncü duruşmada, 20 Nisan 2009 tarihli mahkumiyet hükmünde değişiklik yapılmasını gerektiren bir neden bulunmadığına hükmetti. Mahkeme, Süsem hakkındaki cezanın infazının da aynen devamına karar verdi.

Tekirdağ'daki cezaevinden duruşmaya getirilen Süsem, mahkeme heyetinden beraatini ve infazının durdurulmasını istedi.

"25 yıl sonra gelecek adalet, adalet değil"

Duruşmada savcı önceki müebbet hapis hükmünün onaylanması yönünde mütalaa verdi.

Süsem'in soruşturma aşamasında avukat bulunmadan verdiği ifadeler dikkate alınmasa dahi dosyadaki diğer delillerin mahkumiyet için yeterli olduğunu savundu.

Süsem ise savunma hakkının önceki yargılama süreçlerinde kısıtlandığını söyledi. SEGBİS aracılığıyla savunma yapmasının adil yargılanma hakkını ihlal ettiğini söyleyen Süsem, hakkındaki suçlamaları kabul etmedi.

Süsem, yaklaşık 25 yıldır devam eden yargılamada suçlamalara dayanak gösterilen delillerin yeterince araştırılmadığını, tanıkların mahkemede dinlenmediğini ve savunmanın taleplerinin karşılanmadığını söyledi:

"Bu dosya 1999 yılına ait. Aradan 27 yıl geçti. DGM'ler kapatılmasına rağmen DGM'lerin hazırladığı iddianamelerle ceza aldım.

Yargıtay bu dosyayı bozduğunda delillerin toplanmasını ve huzurda tartışılmasını istiyor. Delillerin toplanması ve tartışılması yönünde taleplerimiz karşılanmadı. Tanıkların hiçbiri duruşmaya çağrılmadı, duruşmada dinlenilmedi.

Müdafisiz ifadem alındı. Bu beyanlar dosyadan çıkarılmadı. Elde edilen delillerin huzurumuzda tartışılması gerekiyordu, bu da yapılmadı. Adil yargılanma hakkım ihlal edildi.

Bu dosyada ilk iddianame hazırlandığından bu yana hiç delil durumu değişmedi. Mütalaada benim TKP ML-TİKKO örgütünün üyesi olduğum iddia ediliyor, bu örgüte ait süreklilik arz eden bir eylem yok, fotoğraf yok, hiçbir şey yok.

Ben herhangi bir şekilde örgüt üyesi değilim, herhangi bir örgüt içerisinde bulunmadım.

25 yıl sonra gelecek adaletin adalet olmadığını herkes biliyor, ancak bir hak teslimi olabilir. Beraatımı ve tahliyemi talep ediyorum."

Süsem'in avukatı Vahdet Sinan Yerlikaya da Anayasa Mahkemesi'nin hak ihlali kararının gereğinin yerine getirilmediğini savundu.

Yerlikaya, cinayet suçlamasına konu olayın görgü tanığı Hanife Taş'ın yeniden dinlenmesini istediklerini, mahkemenin daha önce kabul ettiği bu talepten sonradan vazgeçtiğini belirtti.

Taş'ın olayın failine ilişkin verdiği eşkalin Süsem'in fiziksel özellikleriyle uyuşmadığını söyleyen Yerlikaya, kollukta alınan ifadelerin avukat huzurunda verilip verilmediğinin de araştırılmasını talep etti.

Mahkeme: Müdafisiz ifadeler çıkarılsa da hüküm değişmez

Savcı, savunmanın delillerin genişletilmesi taleplerinin reddini istedi.

Mahkeme heyeti, Yargıtay'ın bozma kararının içeriğini ve yargılamanın geldiği aşamayı gerekçe göstererek savunmanın ek araştırma ve delil toplama taleplerini reddetti. Ardından da kararını açıkladı.

Mahkeme, Süsem'in soruşturma aşamasında avukatı olmadan alınan ifadelerinin mahkumiyet gerekçesinden çıkarılması durumunda dahi diğer delillerin önceki hükmü değiştirmeyi gerektirmediğini belirtti.

Bu gerekçeyle 20 Nisan 2009 tarihli mahkumiyet hükmünün onaylanmasına ve infazın aynen devamına karar verdi.

Bir polis silahıyla başlayan 25 yıllık dava

Erdal Süsem'in uzun yargılama süreci, 1999'da Küçükyalı Polis Karakolu'nda görevli polis memuru Ali Söylemez'in tabancasının gasp edilmesiyle başladı.

Süsem, TKP/ML-TİKKO örgütü adına bazı silahlı eylemlere katılmak, Hüseyin Bad'ın evinin ve aracının kurşunlanması, Halil Taş'ın öldürülmesi ve polis memurunun silahının gasp edilmesiyle suçlandı.

21 Mart 2000'de gözaltına alındı. Tutulduğu dört gün boyunca işkence gördü. Vücuduna tazyikli soğuk su tutuldu, elektrik verildi, Filistin askısında bekletildi.

Davada görgü tanıklarının ifadeleri ve teşhis işlemlerine ilişkin itirazlar gündeme geldi. Süsem ve avukatları, cinayet suçlamasına ilişkin görgü tanığının tarif ettiği kişiyle Süsem'in fiziksel özelliklerinin örtüşmediğini savundu.

Dönemin İstanbul 4 No'lu Devlet Güvenlik Mahkemesi (DGM) "örgüt üyeliği" iddiasıyla açılan soruşturma hakkında "delil yetersizliğinden" takipsizlik kararı verdi.

Ancak bu sırada savcı görevden alındı. Tayin edilen yeni savcı, Süsem'e tekrar dava açtı. DGM'ler kapatılmıştı. Dosyayı gören 12. Ağır Ceza Mahkemesi 2005'te müebbet hapse mahkum etti.

2007'de tahliye oldu. Bu sırada karar bozuldu. Yeniden yargılanmaya başladı. 2010'da Eylül Sanat Edebiyat dergisindeki yazıları nedeniyle bir kez daha tutuklandı. O günden beri de hapis.

AYM, yeniden yargılama yapılmasını istemişti

Erdal Süsem'in yargılamasında adil yargılanma hakkının ihlal edildiği, Türkiye'nin Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne (AİHM) sunduğu tek taraflı deklarasyonda kabul edilmişti.

Türkiye, 6 Eylül 2018 tarihli beyanında Süsem'in Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 6. maddesi kapsamındaki haklarının ihlal edildiğini bildirdi. AİHM de 30 Nisan 2019'da bu beyanı dikkate alarak başvuruyu kayıttan düşürdü.

Süsem'in yeniden yargılama talebinin yerel mahkeme tarafından reddedilmesi üzerine dosya Anayasa Mahkemesi'ne taşındı.

AYM, 13 Eylül 2022'te Süsem'in Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkıyla bağlantılı olarak avukat yardımından yararlanma hakkının ihlal edildiğine hükmetti.

Yüksek Mahkeme, ihlalin sonuçlarının giderilmesi için yeniden yargılama yapılmasına karar verdi.

AYM kararında, müdafi olmadan alınan ifadeler dışarıda bırakıldığında diğer delillerin mahkumiyet için yeterli olup olmadığının, savunmanın bu delillere etkili biçimde itiraz edebileceği bir duruşmada değerlendirilmesi gerektiğini belirtti.

AYM, yerel mahkemenin daha önce dosya üzerinden yaptığı değerlendirmeyi eleştirerek şu tespitte bulundu:

"Sonucun değişmeyeceği şeklindeki bir ön kestirmeyle yeniden yargılamanın yapılmayacağı ileri sürülemez."

Yüksek Mahkeme, ihlalin giderilmesi için yeniden yargılama yapılarak usule ilişkin güvencelerin sağlanmasını, ardından oluşacak delil durumuna göre yeni bir hüküm kurulmasını istedi.

AYM kararının ardından İstanbul 12. Ağır Ceza Mahkemesi'nde yeniden yargılama başladı ancak mahkeme, 15 Aralık 2023'te müebbet hapis cezasını bir kez daha onayladı. Ancak Yargıtay 3. Ceza Dairesi 9 Nisan 2025'te bu kararı bozdu.

Yargıtay yeniden yargılamanın CMK'nin 311/1-e maddesi kapsamında yürütülmesini isterken, ikinci yeniden yargılama sürecinde de tanıkların dinlenmedi ve delillerin toplanması talepleri reddedildi ve bugüne gelindi.

"25 yıldır yorucu bir hukuk mücadelesi veriyorum"

Erdal Süsem, 6 Ekim'deki duruşma öncesinde bianet'e gönderdiği mektupta AİHM, AYM ve Yargıtay kararlarına rağmen cezaevinde tutulduğunu anlatmış, kamuoyu desteği istemişti.

Mektubunda 25. mahpus yılını doldurmak üzere olduğunu belirten Süsem, şu ifadeleri kullanmıştı:

"25 yıldır mahpusum. Haksız ve hukuksuz biçimde tutulmaya devam ediyorum. 25 yıldır yorucu bir hukuk mücadelesi veriyorum."

Süsem, yargılandığı diğer dosyalardan beraat ettiğini, bu davada da beraat etmesi gerektiğini savunarak basın emekçilerine ve kamuoyuna duyarlılık çağrısında bulunmuştu.

İstanbul 12. Ağır Ceza Mahkemesi'nin 6 Ekim tarihli kararına karşı, kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde Yargıtay nezdinde temyiz yoluna başvurulabilecek. Süresi içinde temyiz başvurusu yapılmazsa karar kesinleşecek.

(HA)